CLOUD Act a RODO: czy dane w chmurze amerykańskiego dostawcy są bezpieczne w 2026 roku

CLOUD Act (Clarifying Lawful Overseas Use of Data Act) to amerykańska ustawa z 2018 r., która pozwala władzom USA żądać od firm podlegających prawu amerykańskiemu wydania danych będących w ich posiadaniu lub pod ich kontrolą, niezależnie od tego, gdzie stoją serwery. Dotyczy to także danych europejskich klientów przechowywanych w centrach danych w UE.
| W skrócie |
|---|
| CLOUD Act działa niezależnie od lokalizacji serwera. Liczy się to, czy dostawca podlega prawu USA.RODO (art. 48) uznaje żądania sądów i organów państw trzecich tylko na podstawie umowy międzynarodowej. Stąd potencjalny konflikt. W czerwcu 2025 r. Microsoft Francja przyznał przed Senatem, że nie może zagwarantować, że dane nie trafią do władz USA. Data Privacy Framework (DPF) reguluje transfery danych do USA. Sąd UE utrzymał go we wrześniu 2025 r., ale sprawa trafiła do TSUE. Odpowiedzią jest podejście oparte na ryzyku: klasyfikacja danych, szyfrowanie z kluczami poza dostawcą, chmury suwerenne i on-premise dla danych najbardziej wrażliwych. |
Co to jest CLOUD Act?
CLOUD Act przyjęto w USA w 2018 r. po sporze Microsoftu z rządem USA o dostęp do skrzynki pocztowej przechowywanej w Irlandii. Ustawa rozstrzygnęła ten spór: dostawca podlegający jurysdykcji USA musi wydać dane objęte prawidłowym nakazem, nawet jeśli fizycznie znajdują się poza Stanami Zjednoczonymi (U.S. Department of Justice). Ustawa przewiduje możliwość zakwestionowania nakazu przez dostawcę, m.in. gdy narusza prawo innego państwa.
Kluczowe jest pojęcie kontroli. Jeśli spółka matka jest amerykańska, jej europejskie spółki zależne i centra danych w UE mogą być objęte zakresem ustawy.
CLOUD Act a RODO: gdzie jest konflikt?
Art. 48 RODO stanowi, że wyrok sądu lub decyzja organu państwa trzeciego wymagające przekazania danych osobowych mogą być uznane lub wykonane tylko wtedy, gdy opierają się na umowie międzynarodowej, np. umowie o wzajemnej pomocy prawnej (RODO, EUR-Lex). Nakaz wydany wyłącznie na podstawie CLOUD Act takiej podstawy nie ma.
W praktyce dostawca może znaleźć się między dwoma porządkami prawnymi: prawo USA nakazuje wydać dane, a RODO zabrania. Jak ten konflikt zostanie rozstrzygnięty w konkretnej sprawie, zależy od okoliczności, ale ryzyko dla klienta jest realne.
Co powiedział Microsoft przed francuskim Senatem
18 czerwca 2025 r. dyrektor ds. publicznych i prawnych Microsoft Francja Anton Carniaux zapytany pod przysięgą, czy może zagwarantować, że dane francuskich obywateli nie zostaną przekazane władzom USA bez zgody Francji, odpowiedział: „Nie”. Dodał, że taka sytuacja dotąd się nie zdarzyła, a Microsoft kwestionuje nieuzasadnione żądania i próbuje przekierować je do klienta (The Register).
Data Privacy Framework i wyroki Schrems: krótka historia
| Rok | Wydarzenie | Znaczenie |
|---|---|---|
| 2015 | Wyrok TSUE Schrems I unieważnia Safe Harbor | Pierwszy mechanizm transferu danych do USA przestaje obowiązywać |
| 2018 | CLOUD Act w USA, RODO w UE | Dwa porządki prawne zaczynają się wprost przecinać |
| 2020 | Wyrok TSUE Schrems II unieważnia Privacy Shield | Firmy muszą oceniać ryzyko transferów indywidualnie |
| 2023 | Decyzja Komisji o Data Privacy Framework (DPF) | Nowa podstawa transferu do certyfikowanych firm w USA |
| 3.09.2025 | Sąd UE oddala skargę Latombe na DPF | DPF na razie obowiązuje |
| 31.10.2025 | Odwołanie do TSUE | Ostateczny los DPF jest nadal otwarty (WilmerHale) |
Ważne rozróżnienie: DPF dotyczy przekazywania danych do USA. CLOUD Act dotyczy dostępu władz USA do danych, także tych, które nigdy nie opuściły Europy. Nawet jeśli DPF się utrzyma, ryzyko związane z CLOUD Act nie znika.
Jak odpowiadają dostawcy chmury?
- AWS European Sovereign Cloud ruszył 15 stycznia 2026 r. w Brandenburgii. Działa oddzielnie od pozostałych regionów AWS, jest obsługiwany wyłącznie przez rezydentów UE i zarządzany przez nową europejską spółkę matkę z niemieckimi spółkami zależnymi. AWS zapowiada inwestycję ponad 7,8 mld euro (Amazon).
- Microsoft EU Data Boundary zapewnia przechowywanie i przetwarzanie danych klientów z UE w granicach Unii. Jak pokazało przesłuchanie w Senacie, nie zmienia to jednak podlegania spółki matki prawu USA.
- Data Act (art. 32) zobowiązuje dostawców usług przetwarzania danych w UE do wdrożenia zabezpieczeń przed niezgodnym z prawem UE dostępem rządów państw trzecich do danych nieosobowych (EUR-Lex).
Rozwiązania suwerenne zmniejszają ryzyko operacyjne, ale o tym, czy w pełni eliminują ryzyko prawne, przesądzi praktyka i orzecznictwo.
Jak chronić dane firmy: podejście oparte na ryzyku
- Sklasyfikuj dane. Oddziel dane publiczne i ogólne od poufnych: tajemnica przedsiębiorstwa, dane osobowe szczególnych kategorii, dokumentacja techniczna, dane klientów objęte umowami.
- Oceń transfery (TIA). Dla danych osobowych przekazywanych lub dostępnych z USA przygotuj ocenę skutków transferu i sprawdź, czy dostawca ma certyfikację DPF.
- Szyfruj z kluczami poza dostawcą. Najmocniejszą ochroną jest szyfrowanie, w którym klucze trzyma firma (np. w zewnętrznym HSM), a nie dostawca chmury.
- Dobierz miejsce do wrażliwości danych. Dane ogólne mogą zostać u globalnego dostawcy, dane najbardziej wrażliwe w chmurze suwerennej, u lokalnego dostawcy lub on-premise.
- Przygotuj plan wyjścia. Data Act ułatwia zmianę dostawcy, a od 12 stycznia 2027 r. znosi opłaty za samą zmianę.
Więcej o tym, kiedy przenieść dane na własną infrastrukturę, w artykule o powrocie z chmury na on-premise. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Jak SparkSome pomaga chronić dane
Pomagamy sklasyfikować dane i systemy, zaprojektować szyfrowanie z kluczami pod kontrolą firmy i przenieść najbardziej wrażliwe obciążenia do środowiska on-premise, kolokacji lub chmury prywatnej w Polsce. Wdrożenia przygotowujemy z myślą o wymaganiach ISO 27001 i NIS2.





